Khi nhắc đến sushi, có lẽ hình ảnh đầu tiên hiện lên trong tâm trí nhiều người chính là những miếng cơm nắm nhỏ xinh, bên trên là lớp hải sản tươi ngon. Đó chính là Nigiri linh hồn của nền ẩm thực Nhật Bản, là món ăn mà người Nhật nghĩ đến ngay khi nhắc đến sushi.

Nigiri là gì?

Nigiri sushi (hay còn gọi là nigiri-zushi) là một loại sushi được tạo thành từ một nắm cơm trộn giấm hình bầu dục, trên cùng đặt một lát hải sản hoặc nguyên liệu khác.

Từ “nigiri” trong tiếng Nhật có nghĩa là “ép trong lòng bàn tay” hoặc “nắm bằng tay” phản ánh đúng kỹ thuật chế biến đặc trưng của món ăn này: cơm được nắm và ép bằng tay, sau đó miếng hải sản được đặt lên trên và cũng được ép nhẹ bằng tay.

Khác với các loại sushi cuộn (maki) hay sushi ép khuôn (oshi), Nigiri không sử dụng rong biển mà tôn vinh sự hài hòa tinh tế giữa cơm và hải sản.

Đây được xem là loại sushi nghệ thuật nhất, đòi hỏi tay nghề và sự tinh tế của đầu bếp trong từng thao tác.

Lịch sử ra đời của Nigiri

Lịch sử của Nigiri bắt đầu từ hơn 200 năm trước, vào khoảng năm 1824, dưới thời Edo (Tokyo ngày nay). Món ăn này được tạo ra bởi Hanaya Yohei, một đầu bếp tài ba được xem là cha đẻ của sushi hiện đại.

Vào thời điểm đó, Nigiri được bán tại các quán vỉa hè như một loại thức ăn nhanh dành cho tầng lớp bình dân.

Khác với các hình thức sushi cổ xưa vốn được lên men để bảo quản trong thời gian dài (có lịch sử hơn 1.200 năm), Nigiri sử dụng cá tươi và cơm trộn giấm, có thể ăn ngay tại chỗ – một cuộc cách mạng trong ẩm thực thời bấy giờ.

Nigiri thuộc dòng Edomae sushi kiểu sushi đặc trưng của vùng Edo (Tokyo), sử dụng hải sản tươi đánh bắt từ vịnh Tokyo.

Trước khi có tủ lạnh, các đầu bếp phải sử dụng nhiều kỹ thuật bảo quản khác nhau như luộc, ướp muối, ngâm nước tương để giữ hải sản tươi ngon. Những kỹ thuật này đã tạo nên phong cách Nigiri đặc trưng, khác biệt so với sushi vùng Kansai (Osaka) thiên về vị ngọt hơn.

Các loại Nigiri phổ biến

Nigiri có vô số biến thể với các loại hải sản và nguyên liệu khác nhau. Dưới đây là những loại Nigiri phổ biến nhất bạn nên thử:

🐟 Maguro (Cá ngừ)

Được coi là “linh hồn” của Nigiri, cá ngừ tươi với màu đỏ rực rỡ mang đến hương vị đậm đà đặc trưng. Các phần khác nhau của cá ngừ (bụng, lưng, thịt đỏ) đều có độ béo và hương vị riêng biệt.

🍣 Sake (Cá hồi)

Cá hồi với màu cam bắt mắt và kết cấu béo ngậy, tan chảy trong miệng là lựa chọn được yêu thích nhất tại Việt Nam.

🍤 Ebi (Tôm)

Tôm thường được luộc chín, chẻ đôi và để lại đuôi để trang trí, mang vị ngọt tự nhiên và độ giòn đặc trưng.

🍱 Unagi (Lươn biển)

Lươn Nhật được nướng và phết sốt ngọt đậm đà, tạo nên hương vị đậm chất umami khó quên.

🥚 Tamago (Trứng)

Nigiri làm từ trứng được chiên mỏng, cắt lát, có vị ngọt nhẹ và bùi béo – lựa chọn hoàn hảo cho những ai chưa quen ăn hải sản sống.

Các loại phổ biến khác

• Hotate (sò điệp): ngọt, dai
• Ika (mực): giòn, có độ nhai vừa phải
• Uni (nhím biển): béo ngậy, tan chảy, được xem là cao cấp
• Saba (cá thu): béo, mặn, thường giữ da

Ngoài ra còn có Gunkan-maki một biến thể của Nigiri với rong biển quấn quanh, dành cho các loại topping dạng lỏng hoặc nhão như trứng cá hồi, nhím biển hay cá ngừ băm.

Cách thưởng thức Nigiri đúng cách

Để tận hưởng trọn vẹn hương vị Nigiri, bạn nên lưu ý:

• Dùng tay thay vì đũa: Nigiri vốn được làm bằng tay, và việc dùng tay để ăn cũng là cách truyền thống được khuyến khích.
• Chấm nước tương đúng cách: Chấm phần cá (không phải phần cơm) vào nước tương để tránh cơm bị thấm quá mặn và rời rạc.
• Ăn một miếng: Nigiri được thiết kế vừa đủ cho một lần ăn.
• Ăn ngay sau khi được phục vụ: Nigiri ngon nhất khi còn tươi, cơm vẫn giữ được độ ấm và kết cấu hoàn hảo.

Bí quyết làm Nigiri tại nhà

Bạn hoàn toàn có thể làm Nigiri tại nhà với những nguyên liệu và các bước cơ bản sau:

Nguyên liệu cần chuẩn bị

• Gạo sushi: 500g (gạo hạt ngắn hoặc hạt trung)
• Giấm gạo, đường, muối: để trộn cơm
• Hải sản tươi sống: cá hồi, cá ngừ, tôm… loại dùng để ăn sống (sashimi-grade)
• Wasabi, nước tương

Các bước thực hiện

• Nấu cơm sushi: Vo gạo kỹ, nấu chín. Trộn hỗn hợp giấm gạo, đường và muối vào cơm khi còn nóng, để nguội.
• Làm ướt tay: Nhúng tay vào nước pha giấm loãng để cơm không dính.
• Nắm cơm: Lấy khoảng 20-25g cơm, nắm nhẹ thành hình bầu dục dài khoảng 5cm.
• Đặt topping: Đặt một lát hải sản lên trên cơm, có thể thêm một chút wasabi ở giữa. Ép nhẹ để hải sản bám chặt vào cơm.

Nigiri tại Việt Nam

Tại Việt Nam, Nigiri ngày càng trở nên phổ biến tại các nhà hàng Nhật Bản. Salmon Nigiri (cá hồi) và fatty tuna nigiri (cá ngừ béo) được xem là những món “phải thử” tại nhiều nhà hàng sushi nổi tiếng ở Hà Nội và TP.HCM.

Giá Nigiri khá đa dạng, từ khoảng 15.000 VND/miếng tại các quán bình dân đến mức giá cao hơn tại nhà hàng cao cấp.

Nigiri không chỉ là một món ăn; đó là sự kết tinh của nghệ thuật ẩm thực Nhật Bản qua hàng thế kỷ phát triển. Từ những quán vỉa hè ở Edo thế kỷ 19 đến các nhà hàng sushi cao cấp trên toàn thế giới, Nigiri vẫn giữ nguyên vẻ đẹp tinh tế trong sự đơn giản: cơm và cá, bàn tay và sự khéo léo.

Dù bạn là tín đồ sushi lâu năm hay mới bắt đầu khám phá, Nigiri luôn là điểm khởi đầu hoàn hảo để cảm nhận hương vị đích thực của ẩm thực Nhật Bản.

Bạn đã thử những loại Nigiri nào? Hãy chia sẻ trải nghiệm của bạn và đừng quên ghé thăm nhà hàng xanh sushi gần đây để thưởng thức những miếng Nigiri tươi ngon nhất! 🍣